Lý giải một số điều cơ bản hay gặp ở trẻ có hội chứng tự kỷ

Lý giải một số điều cơ bản hay gặp ở trẻ có hội chứng tự kỷ


* Bệnh về não:
Tự kỷ là một dạng của bại não. Bại não là khi một hay nhiều tế bào, một cụm hay nhiều cụm tế bào bị chết (do nhiều nguyên nhân như: tai nạn, xung đột gien cha- mẹ, rối loạn nhiễm sắc thể...). Khi đó người bệnh sẽ mất một phần hay toàn phần của một hoặc nhiều chức năng.
Vì vậy trẻ bị tổn thương ở phần não chịu trách nhiệm với chức năng nào thì chức năng đó của trẻ sẽ kém, rối loạn hoặc mất hẳn. Còn phần não nào không bị tổn thương thì vẫn đảm nhiệm công việc của mình tuy bị ảnh hưởng ít nhiều.
Vì thế không thể tìm được 2 trẻ tự kỷ nào hoàn toàn giống nhau về tình trạng bệnh hay tật chứng của chúng
VD: Có trẻ tự kỷ không nói, nhưng giao tiếp mắt và ngôn ngữ không lời rất tốt là do phần não chịu trách nhiệm về ngôn ngữ bị tổn thương. Có trẻ tự kỷ có khả năng nói tốt những lại sợ giao tiếp.
*. Mất ngôn ngữ
Trẻ phát âm ma ma, ba ba, nha nha, ư, a, ê... khi 7, 8 tháng, nói được một vài từ như bà, mẹ, măm, đi... khi được một hay một tuổi rưỡi. Nhưng rồi trẻ không nói nữa, thậm chí cả ngày không phát ra một âm nào. Vì sao lại như vậy?
Bộ não cần oxy, vận động và chất dinh dưỡng. Não điều khiển, chỉ huy, phối hợp mọi hoạt động, hoạt động càng phức tạp thì não càng đòi hỏi nhiều oxy. Nói, sử dụng ngôn ngữ là một hoạt động vô cùng phức tạp chỉ có ở con người, đòi hỏi phải phối hợp rất nhiều cơ quan chức năng như chuẩn bị ý tưởng, kết hợp các cơ quan phát âm, sắp xếp tổ chức ngôn từ ...Trẻ tự kỷ bị thiếu oxy lên não nên khả năng kết hợp các cơ quan rất kém, vì vậy có thể lúc nhỏ nói được song đến 1,5 tuổi hay 2 tuổi không nói nữa.5

- Do thiếu oxy lên não: Nhu cầu oxy não là một trong 2 yếu tố cần thiết hàng đầu để một bộ não tồn tại và hoạt động. Khi não thiếu oxy thì mọi khả năng của trẻ như hoạt động, tư duy, chú ý sẽ giảm.
- Một số nguyên nhân khác:
+ Thính giác:
Nhiều khi ta thấy trẻ tự dưng hét lên hoặc phát ra những âm thanh kỳ cục, u u ư ư mãi không thôi. Đó là do một số trẻ tự kỷ có thính giác quá nhạy cảm. Chúng nghe được những âm thanh mà người thường không nghe thấy như sóng siêu âm...Những âm thanh đó khiến chúng đau tai và chúng hét lên, không biết làm thế nào thì có trẻ tự cắn thậm chí cắn người xung quanh cũng là một cách trẻ muốn mọi người biết trẻ đau để giúp trẻ. Nhiều khi trẻ phát ra những âm kỳ cục u u, ư ư là để át đi nhứng âm thanh làm trẻ khó chịu. Nhưng đa số không mấy ai hiểu được sự đau đớn mà trẻ phải chịu. Người lớn thường la mắng, đánh đập trẻ vì cho rằng đó là những hành vi xấu. Như vậy trẻ tự kỷ vừa phải đối phó với những âm thanh khó chịu khiến chúng đau đớn, vừa phải chịu sự trừng phạt của người lớn, chúng luôn ngó nghiêng đề phòng với những thứ làm chúng khó chịu. Chính vì vậy mà không thể tập trung chú ý.
+ Thị giác:
Phần não phụ trách thị giác của một số trẻ tự kỷ bị tổn thương nên sự điều tiết của mắt không chính xác.
Hình ảnh mà trẻ nhìn thấy lúc to, lúc nhỏ; lúc rõ, lúc mờ; có lúc cái gì cũng rung, lắc lư. Chính vì thế mà trẻ quay đi không nhìn. Nếu đó là một thứ trẻ rất muốn nhìn thì trẻ sẽ có phản ứng là túm lấy vật giữ thật chặt vì có thể trẻ cho rằng làm như vậy vật đó sẽ không còn rung nữa.
Sự điều tiết của mắt không hoàn chỉnh nên hình ảnh mà 2 mắt trẻ nhận được chồng lên nhau nhưng không khít, giống như khi ta bị hoa mắt, nhìn 1 vật mà thành 2, 3 vật nên nhiều lúc trẻ đưa tay ra túm mà không trúng vào vật.
Ví dụ như đi cầu thang trẻ không nhìn xuống bậc thang vì 3 bậc trẻ thấy thành 6 bậc, bước toàn hụt, không biết bước vào bậc nào nên trẻ không nhìn nữa mà dò bằng chân. Rất nhiều trẻ tự kỷ 3- 4tuổi đi cầu thang còn rất kém, thường bước 2 chân 1 bậc.
Có trẻ tự kỷ 9 tháng đứng vững nhưng 22 tháng mới đi vững. Trước khi đi được, để di chuyển trẻ chỉ có một cách duy nhất là bò vì ở khoảng cách đó với đất nó mới nhìn rõ đường. Nếu có người dắt, thậm chí đặt một ngón tay vào người trẻ thì trẻ bước lên phía trước khá bình thường song bỏ tay ra thì trẻ dừng lại ngay. ở đây không phải yếu tố tâm lý thiếu bàn tay người khác, trẻ thiếu tự tin mà chỉ vì trẻ không nhìn rõ.
Những trẻ chức năng thị giác của não kém thường cần rất nhiều kích thích thị giác. Chúng thường tự kích thích bằng cách xoay tròn, lắc lư, đung đưa các vật vì vật tĩnh chỉ có 1 hình ảnh trong khi hình động có tới 24 hình/1giây kích thích thị giác nhiều hơn. Do đó rất nhiều trẻ tự kỷ có tật xoay tròn các vật, thích nhìn những vật quay tròng như cánh quạt...
+ Vị giác:
Mất vị giác: những trẻ này thích ăn những thức ăn kích thích mạnh như hành, tỏi, ớt... để tìm cảm giác vị giác nhưng chỉ cảm nhận được rất ít nên chúng ăn rất nhiều những thứ này. Dù bị cấm ăn, gia đình phải giấu những thứ này đi trẻ vẫn tìm bằng được để ăn. Nhiều khi trẻ ăn bất cứ thứ gì trẻ thấy, dù bẩn, để tìm cảm giác vị giác.
Ngược lại có những trẻ tự kỷ vị giác quá nhạy cảm thì lại không ăn được gì hoặc chỉ ăn một, hai món mà không chịu dùng món khác. Thường khi cho những trẻ này ăn rất khó khăn, mỗi bữa ăn đều phải vật lộn để bón cho trẻ.
+ Xúc giác:
Một số trẻ tự kỷ xúc giác quá nhạy cảm, chúng thường đi nhón chân, đi bằng các đầu ngón chân, thậm chí có trẻ không bao giờ đi, đặt xuống đất là chạy vì khi chạy thì sự tiếp xúc giữa chân và mặt đất sẽ ít đi.
Một số khác thì ngược lại, chúng không có hoặc có rất ít cảm giác xúc giác. Tay trẻ lúc nào cũng như đeo găng tay cao su dày, vướng víu, không cầm chắc được vật gì ( tay không liệt vì vẫn giơ lên được). Để tìm cảm giác xúc giác những trẻ này hay vẵy tay, cào lên tường, đập tay xuống sàn nhà, co cứng các ngón tay lại rồi nhìn chằm chằm vào bàn tay...
+ Khứu giác:
Trẻ có thể thở khó hay thường xuyên bị những bệnh về hô hấp như xổ mũi, ngạt mũi. Một số trẻ nhạy cảm với những mùi thơm của nước xả quần áo, nước lau nhà. Những mùi này khiến trẻ khó chịu. Một số trẻ lại thích ngửi đồ vật hoặc tay người khác để tìm kiếm mùi mà trẻ thích.
+ Rối loạn tiêu hoá:
Trẻ thường xuyên bị táo hoặc kiết. Một phần do trẻ ăn uống thiếu chất (đối với những trẻ kén ăn) nhưng cơ bản là do không hấp thụ được một số chất. Có thể cho trẻ uống thêm một số Vitamin song không cải thiện được tình trạng bao nhiêu.
Với tất cả những khó khăn mà trẻ tự kỷ phải đối mặt hàng ngày hàng giờ như đã nêu trên thì thế giới này quả là “khinh khủng” với nó. Vì thế mà với những gì nó đã biết rồi thì nó thấy an toàn và không muốn thay đổi bất cứ cái gì nó đã biết, nó sợ cái mới sẽ nguy hiểm đối với nó. Khi cầm một vật gì mà nó yêu thích thì sẽ cầm mãi, một vật bất ly thân, bất kể lúc nào, dù nó
1.2.3.4. Một số yếu tố khác ảnh hưởng đến hành vi của trẻ tự kỷ
• Dinh dưỡng:
Có giả thuyết cho rằng với một số trẻ, chứng tự kỷ sinh ra do ăn thức ăn có chất gluten (có trong bột mì) và casein trong sữa. Đây là hai protêin lớn mà khi vào ruột, chúng được cắt ra những phần nhỏ hơn gọi là peptides. Chứng tự kỷ sinh ra do việc tiêu hoá không hoàn toàn các peptides này. Chúng được hấp thu qua màng ruột vào máu đi lên não, có tác dụng giống như thuốc phiện đối với tế bào thần kinh trong não, gây ra những hành vi thường gặp trong chứng tự kỷ.
Tuy chưa có nghiên cứu khoa học nào xác nhận giả thuyết trên là đúng song những cha mẹ thử cho con ăn theo lối dinh dưỡng không có gluten, kiêng sữa cùng những sản phẩm từ sữa thì tính tình trẻ trở nên dễ chịu hơn, bớt cáu kỉnh và những hành vi xấu, tiến bộ rõ rệt sau 1 tháng thử nghiệm.
Tại sao sữa không tốt cho trẻ bại não nói chung và trẻ tự kỷ nói riêng?
Có thể hiểu một cách nôm na rằng mẹ của loài nào chỉ tiết ra sữa để nuôi con của loài đó. Trong sữa bò, sữa dê...có những thành phần không phù hợp với cơ thể con người. Những thành phần đó sau khi được hấp thụ vào cơ thể còn đọng lại ở não mà những trẻ này không tự loại bỏ được.
Tuy nhiên không phải trẻ tự kỷ nào cũng "dị ứng" với những thứ trên. Có thể áp dụng chế độ thử kiêng bằng cách đưa ra khỏi thực đơn của trẻ tất cả những thứ có thể làm trẻ khó chịu trong khoảng từ 4 - 10 tuần. Theo dõi phản ứng của trẻ. Sau đó đưa trở lại ăn từng món một và theo dõ phản ứng của trẻ. Loại bỏ vĩnh viễn bất cứ món ăn nào làm cho phản ứng của trẻ trở nên tồi tệ hơn.
Ngoài ra trẻ tự kỷ thường bị thiếu canxi do cơ thể không hấp thu được canxi trong thức ăn, biểu hiện ra là răng bị đen, hay nghiến răng, gồng người, xước măng dô cả 10 đầu ngón tay, thậm chí nếu thiếu nhiều còn dễ bị gãy xương và một số hậu quả xấu khác.
Nhiệt độ: ở những trung tâm chăm sóc và giáo dục trẻ tự kỷ, vào những ngày trời mát, những trẻ ở đây đều trở nên dễ bảo và hiền hơn, không quậy phá.
Cơ thể hoạt động cần oxy, nếu nhiệt độ môi trường tăng thêm 1˚C thì cơ thể cần thêm 7% oxy5